ការប្រើប្រាស់ភាសារបស់ប្រជាជននៅក្នុងភូមិព្រែកតាប្រាំង ឃុំភូមិធំ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាល Researching on Dialect Using of Khmer in Preak Ta Prang Village

Researchin on Khmer Dialect in Taprang Village, Kadal Province

ការប្រើប្រាស់ភាសារបស់ប្រជាជននៅក្នុងភូមិព្រែកតាប្រាំង ឃុំភូមិធំ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាល

ស្រាវជ្រាវដោយ សំ អេងលាង

Researching on Dialect Using of Khmer in Preak Ta Prang Village, Phumi Thom Commune,

Lvea Eam District, Kandal Provin Cambodia.

សេចក្ដីផ្ដើម

ការរស់នៅក្នុងសង្គមរបស់មនុស្សតែងតែត្រូវការការទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នាទៅវិញទៅមកទោះជាអ្នកនោះស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ណាក្ដី។ មធ្យោបាយដែលគេប្រើក្នុងការទំនាក់ទំនងគឺការប្រើប្រាស់ភាសាដើម្បីបង្ហាញពីគោបំណង ចិត្តគំនិត អារម្មណ៍ គំនិតផ្សេងៗ របស់បុគ្គលម្នាក់។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាប្រជាជនខ្មែរបានប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរដែលជាភាសាជាតិសម្រាប់ទំនាក់ទំនងគ្នា ក៏ប៉ុន្តែគេសង្កេតឃើញថាភាសាខ្មែរដែលប្រជាជនប្រើប្រាស់ក្នុងការទំនាក់ទំនងគ្នាប្រចាំថ្ងៃ គឺមានភាពប្រែប្រួលទៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ ទៅតាមក្រុម និងទៅតាមពេលវេលា។

គេសង្កេតឃើញថា ភាសាខ្មែរដែលប្រជាជនៅក្រុងភ្នំពេញប្រើមានភាពខុសប្លែកគ្នាពីភាសាខ្មែរដែលប្រជាជននៅតាមបណ្ដាខេត្ត ប្រើលើចំនុចមួយចំនួនដូចជា សូរ្យ ពាក្យ និងជួនកាលអាចមានទៅដល់ទម្រង់សម្ពន្ធប្រយោគទៀតផង។ ដើម្បីទទួលបាននូវទិដ្ឋភាពប្លែកផ្សេងៗនៃការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរទៅតាមតំបន់ដែលគេហៅថាទេសៈយោបាយ គឺទាមទារឱ្យធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវដោយចុះទៅដល់មូលដ្ឋានជួបសម្ភាសជាមួយម្ចាស់សម្ដីផ្ទាល់។

ការសិក្សាស្រាវជ្រាវបែបនេះត្រូវបានគេហៅថាការសិក្សាពីទេសៈយោបាយរបស់ប្រជាជនដែលជាផ្នែកមួយ នៃការសិក្សាសង្គមភាសាវិទ្យា។ នៅក្នុងកិច្ចការស្រាវជ្រាវនេះខ្ញុំបាទសូមលើកយកការសិក្សាស្រាវជ្រាវពីទេសៈយោបាយរបស់ប្រជាជននៅក្នុង ភូមិមួយនៃខេត្តកណ្ដាលដោយ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវមានទ្រង់ទ្រាយតូចដែលមានគំរូអ្នកនិយាយតែពីរនាក់ប៉ុណ្ណោះ។

ក. គោលបំណងនៃការស្រាវជ្រាវ

ការស្រាវជា្រវនេះមានគោលបំណងស្វែងយល់ពីការប្រើប្រាស់ភាសារបស់ប្រជាជននៅក្នុងភូមិព្រែកតាប្រាំង ឃុំភូមិធំ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាល ទាំងទម្រង់នៃការបញ្ចេញសំឡេង ការប្រើប្រាស់ពាក្យ និងឃ្លាប្រយោគក្នុងការនិយាយ ថាតើមានទម្រង់នឹងការបញ្ចេញសំឡេងយ៉ាងណា? តើមានការប្រើប្រាស់ប្លែកពីភាសាខ្មែរស្តង់ដារប៉ុណ្ណា? ដែលនេះជាចំណុចសំខាន់ក្នុងការស្វែងយល់ពីទិដ្ឋភាពនៃការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរនៃប្រជាជននៅក្នុងភូមិមួយ នៃខេត្តកណ្ដាលនេះ។

ខ. វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវ

ការស្រាវជ្រាវពីទេសៈយោបាយខេត្តកណ្ដាលនេះ ប្រព្រឹត្តិទៅដោយការចុះទៅសម្ភាសដល់មូលដ្ឋានតាមរយៈការជ្រើសរើសគំរូអ្នកនិយាយពីរនាក់ដែលជាកសិកមាន ដើមកំណើតនិងរស់នៅ ក្នុងភូមិតាំងតែពីតូចមកហើយមិនដែលធ្វើចំណាកស្រុកទៅតំបន់ណាឬកន្លែងដទៃក្រៅពីការប្រកបរបរស្រែចម្ការនៅ ក្នុងភូមិស្រុករបស់ខ្លួន។ ចំណែកវិធីក្នុងការសម្ភាសគឺធ្វើឡើងតាមរយៈការសួរសំណួរ និងការសម្ភាសការនិយាយក្នុងលក្ខណៈធម្មជាតិដោយមិនមានការរៀបចំឱ្យអានតាមនោះទេ។ ការធ្វើដោយឱ្យអ្នកនិយាយ និយាយក្នុងលក្ខណៈធម្មជាតិវានឹងជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវទទួលបាននូវទិន្ន័យត្រឹមត្រូវនឹងសុក្រឹតជាការប្រើប្រាស់សម្ដីព្រៀងទុក ឬរៀបចំមុន។

គ. ព្រំដែននៃការស្រាវជ្រាវ

ការស្រាវជ្រាវនេះធ្វើត្រឹមតែការសម្ភាសលើមនុស្សពីរនាក់ប៉ុណ្ណោះដែលជាអ្នករស់នៅក្នុងភូមិ។ យើងឃើញថាចំនួននៃអ្នកនិយាយតិចតួចព្រោះនេះគ្រាន់តែជាការស្រាវជ្រាវកម្រិតតូចមួយប៉ុណ្ណោះ។

ឃ. ការរំពឹងទុក

ក្រោយពីបានធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវទេសៈយោបាយនៃប្រជាជនក្នុងភូមិព្រែកតាប្រាំងឃុំភូមិធំ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាលនេះ ខ្ញុំរំពឹងទុកថា កិច្ចការស្រាវជ្រាវដ៏តិចតួចស្ដួចស្ដើងនេះនឹងបានបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាតូមមួយតាមរយៈទេសៈយោបាយរបស់ប្រជាជនដែល អាចឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវស្គាល់ នឹងដឹងពីទម្រង់នៃទេសៈយោបាយនៃភូមិខាងលើង។ លើសពីនេះទៅទៀត ខ្ញុំសង្ឃឹមថាការសិក្សាដ៏តូចនេះអាចជាគំនិតសម្រាប់អ្នកសិក្សាផ្សេងទៀតដែលចង់ស្រាវជ្រាវពីទេសៈយោបាយនៃភូមិ ឃុំ ស្រុក ឬខេត្តខាងលើ ក៏ដូចជាតំបន់ដទៃទៀតដើម្បីសិក្សាស្វែងយល់ពីទេសៈយោបាយនានាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

 

 

 

ផ្នែកទី១. សង្គមភាសាវិទ្យា រយៈគ្រឹះ និងទេសៈយោបាយ

១. សង្គមភាសាវិទ្យាជាអ្វី?

សង្គមភាសាវិទ្យាជាភាសាវិទ្យាដែលបញ្ចូលទិដ្ឋភាពសង្គមក្នុងការសិក្សាពីភាសា[1]

(Carmen Llamas, Peter Stockwell, 2002): sociolinguistics is the study of langauge variation and language change.

សង្គមភាសាវិទ្យា គឺជាការសិក្សាទិដ្ឋភាពផ្សេងៗនៃភាសា និងបម្រែបម្រួលភាសា។

សង្គមភាសាវិទ្យាៈ គឺជាមែកធាងមួយនៃភាសាវិទ្យាដែលធ្វើការសិក្សាទៅលើគ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃទំនាក់ទំនងទាំងអស់រវាងភាសា និងសង្គម។ សង្គមភាសាវិទ្យាសិក្សាទៅលើបញ្ហាមួយចំនួនដូចជា ភាសាដែលកំណត់ពីអត្តសញ្ញាណក្រុមមនុស្សក្នុងសង្គម, អាកប្ប-កិរិយាសង្គមដែលមានទៅលើភាសា, លក្ខណៈស្តង់ដារ និងលក្ខណៈមិនស្តង់ដារនៃភាសា, គំរូ និងតម្រូវការក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសាជាតិ, ទិដ្ឋភាពផ្សេងៗនៃសង្គម និងកម្រិតនៃភាសា មូលដ្ឋាននៃសង្គមដែលមានពហុភាសានិយមជាដើម។ (Crystal, 2008)

Sociolinguistics: a branch of linguistics which studies all aspect of the relationship between Language and Society. Sociolinguistics study such matters as linguistics identity of social groups, social attitudes to language, Standard and non-standard form of language, the patterns and needs of national language use, social Varieties and Levels of language, the social basis of Multilingualism, and so on[2].

. រយៈគ្រឹះ[3]

កាលណាគេនិយាយពីការប្រើប្រាស់ភាសាក្នុងការទំនាក់ទំនង គេតែងពិនិត្យមើលទៅលើភាសាដែលមាននៅក្នុងសង្គមនោះ ព្រោះថា គ្មានភាសាណាមួយត្រឹមត្រូវគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មានភាពឯកភាពគ្នា ឬគ្មានភាពប្រែប្រួលនោះទេ គ្រប់ភាសាសុទ្ធតែមានលក្ខណៈផ្សេងៗនៅខាងក្នុងជានិច្ច។ ការប្រើប្រាស់ភាសាមានភាពប្រែប្រួលទៅតាមក្រុមពីក្រុមមួយទៅក្រុមមួយ ពីបុគ្គលម្នាក់ទៅបុគ្គលម្នាក់ ដែលមានការបញ្ចេញសំឡេង ការប្រើប្រាស់ពាក្យ និងអត្ថន័យនៃពាក្យ ព្រមទាំងសម្ពន្ធ (Adrian and etal, 2001)។

No human language is fixed, uniform, or unvarying; all languages show internal variation. Actual varies fromn group to group, and speaker to speaker, in term of the pronunciation of a language, the choice of word and the meaning fo those words, and the even the use of the syntactic constructions (Adrian and etal, 2001).

ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការកំណត់ទៅលើការប្រើប្រាស់ភាសា លោក ហ្សង់ គាញើប៉ាំង (Jean Gagnepain) និង ជោន រ៉ុស (John Ross) បានបង្ហាញពីការវិវឌ្ឍនៃភាសាជាប្រព័ន្ធដែលមានបីទិស។

ក. តាមរយៈកាល (diachronie) ភាសាវិវឌ្ឍជាសម្ដីសម្ដៅប្លែកៗតាមដំណាក់កាល ឬជាកាលៈយោបាយ (chronolectes) ឧទាហរណ៍ យោបាយមុនអង្គរ យោបាយក្រោយអង្គរ យោបាយបច្ចុប្បន្ន។

ខ. តាមរយៈតំបន់ (diatopie) ភាសាវិវឌ្ឍជាសម្ដីសម្ដៅតាមតំបន់ ឬវិវឌ្ឍជាទេសៈយោបាយ (dialectes) ៖ យោបាយអ្នកក្រុង យោបាយអ្នកជនបទ យោបាយខ្មែរកម្ពុជាក្រោម យោបាយខ្មែរសុរិនជាដើម។

គ. តាមរយៈក្រុម (diagroupie) ភាសាវិវឌ្ឍជាសម្ដីសម្ដៅតាមក្រុម ឬវិវឌ្ឍជាវណ្ណៈយោបាយ (groupolectes/sociolectes) ៖ យោបាយស្ដេច យោបាយមន្រ្តី យោបាយកម្មករជាដើម។

រយៈកាល     កាលៈយោបាយ

រយៈតំបន់     ទេសៈយោបាយ

៣. ទេសៈយោបាយ

ទេសៈយោបាយ គឺជាពាក្យសម្រាប់ហៅត្រូវនឹងពាក្យក្នុងភាសាអង់គ្លេសថា dialects របស់លោកបណ្ឌិត ព្រំ ម៉ល់ ដែលបង្ហាញពីយោបាយរបស់ប្រជាជននៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ។ ឧទាហរណ៍ យោបាយតំបន់អ្នកតាកែវ យោបាយតំបន់អ្នកសៀមរាបជាដើម។

តាមវចនានុក្រមភាសាវិទ្យា និងសូរវិទ្យា របស់ Crystal (២០០៨) បានបង្ហាញថា ៖

ទេសៈយោបាយ គឺជាលក្ខណៈប្លែកៗនៃភាសាទៅតាមតំបន់ ឬសង្គម ដែលមានវាក្យសព្ទ និងទម្រង់វេយ្យករណ៍ជាក់លាក់។ ខ្សែសម្ដីនៃទេសៈយោបាយ ជាធម្មតាមានពាក់ព័ន្ធនឹងកាបញ្ចេញសំឡេង ឬក៏ការសង្កត់សំឡេង។ ភាសាទាំងឡាយណាដែលមានក្រុមមនុស្សច្រើននិយាយ ពេលនោះភាសានោះនឹងមានភាពប្រែប្រួលទៅជាទេសៈយោបាយ ជាពិសេស នៅពេលដែលមានរបាំងធម្មជាតិបែងចែកក្រុមមនុស្សជាក្រុមៗឱ្យនៅដាច់ពីគ្នា ឬក៏មានការបែងចែកមនុស្សទៅតាមឋានៈនៃសង្គម។ ទេសៈយោបាយមួយអាចមានឥទ្ធិពលគ្រប់ដណ្ដប់លើទេសៈយោបាយផ្សេងទៀត និងឈានក្លាយទៅជាទេសៈយោបាយផ្លូវការ ឬទេសៈយោបាយស្តង់ដារ ហើយអាចនឹងឈានរហូតដល់មានជាសំណេរផងដែរ។

Dialect is a regionally or socially distinctive variety of language, identified by a particular set of words and grammatical structures. Spoken dialects are usually also associated with a distinctive pronunciations, or accent. Any language with a reasonably large number of speakers will develop dialects, especially if there are geographical barriers separating groups of people from each other, or if there are division of social class. One dialect may predominate as the official or standard form of the language and this is the variety which may come to be written down (Crystal, 2008).

ផ្នែកទី២ ទិដ្ឋភាពទូទៅភូមិព្រែកតាប្រាំង ឃុំភូមិធំ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាល

១. ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត

ភូមិព្រែកតាប្រាំងគឺជា ភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងឃុំភូមិធំ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាល។ នៅក្នុងឃុំភូមិធំមានភូមិពីរ គឺភូមិព្រែកតាប្រាំង និងភូមិព្រែកក្រូច។ ឃុំភូមិធំជាឃុំមួយដែលមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់ឃុំព្រែករៃ ខាងជើងជាប់ដងទន្លេតូចដែលជាទន្លេខណ្ឌឃុំនេះនឹងឃុំព្រែតាសររបស់ខេត្តព្រៃវែង។ ចំណែកខាងត្បូងជាប់នឹងឃុំទឹកឃ្លាំង និងឃុំល្វាស។ រីឯខាងកើតទល់នឹងឃុំព្រែកឫស្សី។

២. ចំនួនប្រជាជន

ក្នុងភូមិព្រែកតាប្រាំងមានចំនួនប្រជាជនសរុបប្រមាណជា ៧៤៥នាក់ បុរស៣៥៧នាក់ ស្រ្តី៣៨៨នាក់

៣. អនក្ខរភាព ការចូលរៀន និងកម្រិតការអប់រំ

នៅក្នុងឃុំភូមិធំមានសាលារៀនអគារសិក្សាត្រឹមកម្រិតសាលាបឋមសិក្សាចំនួនបីខ្នងជាអគារថ្មមាន១២បន្ទប់ ចំនួនសិស្សានុសិស្សសិក្សាមាន៥១១នាក់ ក្នុងនោះមានស្រ្តី២៩៤នាក់។ ចំពោះសិស្សានុសិស្សដែលបញ្ចប់ការសិក្សានៅបឋមសិក្សាត្រូវទៅបន្តការសិក្សានៅឯវិទ្យាល័យក្នុងឃុំទឹកឃ្លាំ។

៤. លំនៅស្ថាន

លំនៅស្ថាន គឺជាផ្នែកមួយនៃការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជនជននៅក្នុងភូមិ។ ផ្ទះរបស់អ្នកភូមិព្រែកតាប្រាំង សង់បន្តបន្ទាប់គ្នាអមសងខាងផ្លូវស្របតាមបណ្ដោយទន្លេតូច។ ផ្ទះរបស់អ្នកភូមិភាគច្រើជាផ្ទះសង់ខ្ពស់ពីដី បើជាផ្ទះជាប់ដីវិញគេច្រើលើកដីនោះឱ្យខ្ពស់ ជៀសវៀងទឹកលិចនៅរដូវវស្សា។ ផ្ទះរបស់អ្នកភូមិសង់ឡើងខុសៗគ្នាទៅតាមកម្រិតនៃជីវភាព អ្នកខ្លះសង់ផ្ទះស្លឹក អ្នកខ្លះផ្ទះឈើប្រក់ក្បឿង ឬស័ង្កសី ចំណែកខ្លះធ្វើថ្ម ឬថ្មក្រោមឈើលើក៏មាន។

៥. ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងភូមិព្រែកតាប្រាំង

មុខរបរសំខាន់របស់ប្រជាជននៅក្នុងភូមិនគឺការប្រកបរបស់កសិកម្ម គឹផ្ដោតលើការធ្វើស្រូវជាចម្បង និងការដាំដំណាំផ្សេងៗទៀតដូចជា ពោត សណ្ដែក ឈូក ត្រសក់ ឪឡឹក      ជាដើម។ រីឯដំនាំហូបផ្លែវិញ មានដូចជា ស្វាយ ដូង ខ្នុរ ចេកនឹងដំាណាំផ្សេងៗមួយចំនួន    ទៀត។ យោងតាមរបាយការដែលបង្ហាញនៅឃុំភូមិធំប្រជាជនស្ថិតនៅក្នុងភាពក្រីក្រមានប្រមាណ២៦.៨០ភាគរយនៅឆ្នាំ២០០៩។

៦. ផែនទីខេត្ត ស្រុក ឃុំ និងភូមិ

៦.១. ផែនទីភូមិសាស្រ្តខេត្តកណ្ដាល

 ផែនទីភូមិព្រែកតាប្រាំង ឃុំភូមិធំ ស្រុកល្វាឯម

       

 

ផ្នែកទី៣. ការជ្រើសរើសគំរូអ្នកនិយាយ និងទិន្ន័យដែលទួលបាន

ក. ការជ្រើសរើសគំរូអ្នកនិយាយ

គំរូអ្នកនិយាយនៅភូមិព្រែកតាប្រាំង៖

១. គំរូអ្នកនិយាយទី១

អ្នកស្រី ស៊ីម ជាកសិករ មានអាយុ៣៣ឆ្នាំ។ អ្នកស្រីរៀនបានត្រឹមថ្នាក់ទី៦ ក្រោយមករៀបការជាមួយបុរសឈ្មោះ ហាក់ ដែលជាអ្នកនៅក្នុងភូមិជាមួយគ្នា។

២. គំរូអ្នកនិយាយទី២

លោក ហុង ជាកសិករ មានអាយុ៤០ឆ្នាំ។ លោករៀនបានត្រឹមថ្នាក់ទី៦ ក្រោយមកបានរៀបការនឹងអ្នកដែលរស់នៅក្នុងភូមិជាមួយគ្នា។

ខ. ទិន្ន័យដែលទទួលបាន

ខ.១. ផ្នែកសូរ

ស្តង់ដារ

កត់ត្រាជាអក្សរសូរវិទ្យា

ភូមិព្រែកតាប្រាំង

កត់ត្រាជាអក្សរសូរវិទ្យា

ពេល

[pęːl]

ពើល

[pɣl]

កន្ទេល

[kɑntęːl]

កន្ទើល

[kɑntɣl]

លេប

[lęːp]

លើប

[lɣp]

កើប

[kaǝp]

កែប

[kɛːp]

ថើប

[tʰaǝp]

ថែប

[tʰɛːp]

ដើម

[daǝm]

ដែម

[dɛːm]

កែវ

[kɛːw]

កាវ

[kaːw]

ចែវ

[cɛːw]

ចាវ

[caːw]

ឆ្អែត

[cʰʔɛːt]

ឆ្អើត

[cʰʔaǝt]

ថែម

[tʰɛːm]

ថើម

[tʰaǝm]

អស់

[ʔɑs]

អ័ស

[ʔɔas]

កន្ទាំងហែ

[kɑntɛ̆aŋhɛː]

កន្ទុងហែ

[kɑntʊŋhɛː]

សម្រាស់

[sɑmras]

សម្រះ

[sɑmręas]

បុណ្យ

[bɔn]

បន់

[bɒn]

ផឹក

[pʰœk]

ផក់

[pʰɑk]

ប្រហុក

[prɑhok]

ប្រហួក

[prɑhuok]

ច្រើន

[craǝn]

ជ្រើន

[crɣn]

ត្រែង

[traɛːŋ]

ទ្រែង

[trɛ̜ːŋ]

អង្រែ

[ʔɑŋrɛ̜ː]

ងង្ហេ

[ŋᵊheː]

ត្រី

[triː]

ថ្អី

[tʰᵊī]

ខ.១.១. ការសង្កេតលើទិន្ន័យដែលទទួលបាន

        តាមរយៈលទ្ធផលដែលទទួលបានពីការសម្ភាសអ្នកភូមិ ទិន្ន័យមួយចំនួនបង្ហាញពីការប្រែប្រួលសូរនៃទេសៈយោបាយភូមិព្រែកតាប្រាំងដូចតទៅ៖

        + បម្រែបម្រួលសទ្ទតាស្រៈ

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អ៊េ/ [ęː] ប្ដូរទៅជា /អ៊ើ/ [ɣ]

ស្តង់ដារ

ភូមិព្រែកតាប្រាំង
ពេល

[pęːl]

ពើល

[pɣl]

កន្ទេល

[kɑntęːl]

កន្ទើល

[kɑntɣl]

លេប

[lęːp]

លើប

[lɣp]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អើ/ [aǝ] ទៅ /អែ/ [ɛː]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
កើប

[kaǝp]

កែប

[kɛːp]

ថើប

[tʰaǝp]

ថែប

[tʰɛːp]

ដើម

[daǝm]

ដែម

[dɛːm]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អែ/ [ɛː] ទៅ /អា/ [aː]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
កែវ

[kɛːw]

កាវ

[kaːw]

ចែវ

[cɛːw]

ចាវ

[caːw]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អែ/ [aɛ] ទៅ /អើ/ [aɜ]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
ឆ្អែត

[cʰaɛt]

ឆ្អើត

[cʰʔaɜt]

ថែម

[tʰaɛm]

ថើម

[tʰaɜm]

        – បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អ់/ [ɑ] ទៅ /អ៊័រ/ [ɔa]

 ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
អស់

[ʔɑs]

អ័ស

[ʔɔas]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អុ/ [o]  ទៅ /អួ/ [uo]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
ប្រហុក

[prɑhok]

ប្រហួក

[prɑhuok]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អុ/ [o] ទៅ /អ់/ [ɒ]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
បុណ្យ

[bon]

បន់

[bɒn]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អឹ/ [œ] ទៅ /អ់/ [ɑ]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
ផឹក

[pʰœk]

ផក់

[pʰɑk]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អ៊ែ់/ [ɛ̜] ទៅ /អ៊ុ់/ [ʊ]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
កន្ទាំងហែ

[kɑntɛ̜ŋhɛː]

កន្ទុងហែ

[kɑntʊŋhɛː]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អា/ [a]  ទៅ /អះ/ [ęa]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
សម្រាស់

[sɑmras]

សម្រះ

[sɑmręas]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អើ/ [aǝ] ទៅ /អ៊ើ/ [ɣ]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
ច្រើន

[craǝn]

ជ្រើន

[crɣn]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាស្រៈពី /អែ/ [aɛː] ទៅ /អ៊ែ/ [ɛ̜ː]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
ត្រែង

[traɛːŋ]

ទ្រែង

[trɛ̜ːŋ]

+ បម្រែបម្រួលសទ្ទតាព្យញ្ជនៈ

        – បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាព្យញ្ជនៈ និងស្រៈពី៖

ព្យញ្ជនៈ /អង់/ [ʔɑŋ] ទៅជា /ង/ [ŋ] និងពី /រ/ [r]  ទៅ /ហ/ [h]

ស្រៈ /អ៊ែ/ [ɛ̜ː] ទៅ /អេ/ [eː]

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
អង្រែ

[ʔɑŋrɛ̜ː]

ងង្ហេ

[ŋᵊheː]

- បម្រែបម្រួលសូរសទ្ទតាព្យញ្ជនៈពី៖

ព្យញ្ជនៈ /ត/ [t] ទៅ /ថ/ [tʰ] និង /រ/ [r] មិនមានសូរ។

ស្តង់ដារ ភូមិព្រែកតាប្រាំង
ត្រី

[triː]

ថ្ហី

[tʰᵊī]

ខ.២. ពាក្យ

ចំពោះការប្រើប្រាស់ពាក្យរបស់អ្នកភូមិមានការហៅឈ្មោះមួយចំនួនដែលប្លែកពីភាសាខ្មែរស្តង់ដារ ក្នុងនោះមានការហៅឈ្មោះខ្លះប្រើពាក្យដល់ទៅពីរដែលពាក្យមួយដូចទៅនឹងពាក្យក្នុងភាសាខ្មែរស្តង់ដារ និងពាក្យមួយទៀតជាពាក្យប្រើក្នុងភូមិ។ ចំណែកមានពាក្យខ្លះជាពាក្យដែលអ្នកភូមិហៅសម្គាល់នៅតំបន់របស់ខ្លួនដើម្បីសំដៅដល់ពាក្យមួយទៀតក្នុងភាសាខ្មែរស្តង់ដារ។

ពាក្យ

ពាក្យប្រើក្នុងភូមិព្រែកតាប្រាំង
លុយចងការ, លុយខ្ចីពីធនាគារ លុយដុះកន្ទុយ, លុយចងការ
កក់ចែងម៉ែង កក់ក្ដាម ឬកក់ក្ដា
កក់ជ្រុង កក់ជ្រុង ឬកក់ស្បោង
អូយមូយ មូយ, ឬអូយមួយ
ប្រេងកូឡា ក្រមួនកូឡា
កន្ទេសឡង់ កខប់
ស្រែ ប្រាំង, វាល
ស្រះ ស្រះ ឬប៊ុង
ដំឡូងមី ដំឡូងឈើ
ស្ពៃគោក(ស្មៅ) ស្ពៃទឹក(ស្មៅ)
ញស្បាត ឬញទឹក
ញស្រុក ញភ្នំ
ជើងបង្កង ជង្គងមាន់
ល្មុតសែដា, សែដា តូម៉ា, សេដា
ចាព្លូ កុំផ្លូ
ត្រប់ពត់លំញង ត្រប់ពត់ញង
ព្រះខប, សំពះ បផ្លប
ព្រះខួបយក្ស, បន្លាយក្ស, បន្លាយូន បន្លាអ៊ុយយ៉ាស
ពោតដែលមានស្លឹខុសធម្មតាមាន (ស្លឹកព័ណ៌លឿងលាយស) ពោតឆ្កួត
ម៉ែត្រ ម៉ិត

ខ.៣. ផ្នែកសម័្ពន្ធ

ខ.៣.១. ទម្រង់ឃ្លា និងការវិភាគ

តាមការសម្ភាសដែលទទួលបានពីគំរូអ្នកនិយាយទី១ និងទី២ នៅក្នុងភូមិព្រែកតាប្រាំងពេលគេនិយាយសួរសំណួរ ឬសួរបញ្ជាក់ពីចម្ងល់របស់ខ្លួន គេងតែងតែប្រើពាក្យ “យើស” នៅខាងចុងប្រយោគ ឃ្លា ឬល្បះដែលគេសួរនោះ។  ប៉ុន្តែ គេក៏មិនមែនប្រើពាក្យ “យើស” សួរគ្រប់តែពេលនោះដែរ គ្រាន់តែចំនួននៃការប្រើមានច្រើ នឹងញឹកញាប់។

សំណួរ ឃ្លាធម្មតា
ទម្រង់ផ្លូវការ - តើតម្លៃ១២០០រៀលឬ?

- តើគាត់ទៅហើយឬនៅ?

- តើគាត់មកវិញហើយឬនៅ?- តម្លៃ១២០០រៀល។

- គាត់ទៅហើយ។

- គាត់មកវិញហើយ។ទម្រង់មិនផ្លូវការ

(ទេសៈយោបាយទូទៅ)- ១២០០ឬ?

- គាត់ទៅហើយ?

- គាត់មកវិញនៅ?- ១២០០។

- គាត់ទៅហើយ។

- គាត់មកវិញហើយ។ទម្រង់មិនផ្លូវការ

(ទេសៈយោបាយភូមិព្រែកតាប្រាំង)- ១២០០យើស?

- ទៅហើយយើស?

- មកវិញហើយយើស?- ១២០០។

- គាត់ទៅហើយ។

- គាត់មកវិញហើយ។

ខ.៣.២. ការវិភាគអំពីរលកសូរនៃឃ្លា

នៅពេលដែលមានបន្លែកខ្ពស់-ទាប (គ្រលួច-គ្រលរ) គេអាចសម្ដែងពីភាពផ្សេងៗនៃពាក្យសម្ដីដូចជា ពុំនោល សំណួរ បញ្ជា កំហឹង ពំនេញចិត្តជាដើម ហើយបន្លែកសូរខ្ពស់-ទាបបែបនេះហើយដែលគេហៅថា “រលកសូរ” ពីព្រោះសូរត្រូវឡើងចុះដូចទឹករលក។ គ្រប់ភាសាទាំងអស់តែងមានសូររលក តែសូររលកនេះតែងមានភាពប្លែកៗពីគ្នាទៅតាមភាសានីមួយ

នៅក្នុងភាសាខ្មែរសូររលកក្នុងល្បះនានាមានដូចជា សូររលកនៃល្បះប្រកាស សូររលកនៃល្បះសំណួរ សូររលកនៃល្បះឧទាន សូរលកនៃល្បះបញ្ជាជាដើម។ នៅក្នុងការវិភាគលើឃ្លាដើម្បីស្វែងយល់ពីរលកសូរនៃទេសៈយោបាយរបស់ប្រជាជននៅក្នុងភូមិព្រែកតាប្រាំង ខ្ញុំសូមលើកយកតែឃ្លាដែលទទួលបានមកធ្វើការបង្ហាញដោយការវិភាគពីការឡើងចុះនៃរលកសូរនេះផ្អែកទៅលើលទ្ធផលនៃការវាស់ Fo (Fundamental frequency) “លំញ័រគ្រឹះ” ដែលលទ្ធផលនៃការបញ្ចូលសូរសំឡេងដែលថតបានទៅក្នុងឧបករណ៍វិភាគតាមរយៈប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ។

ទម្រង់នៃឃ្លាដែលត្រូវធ្វើការវិភាគរករលក់សូរគឺឃ្លាស្រប ឃ្លាសំណួរ ហើយនិង  ឃ្លាឧទាន។

 

 

 

 

 

ខ.៣.២.១. ល្បះស្រប

ឧទាហរណ៍៖  មួយពាន់ពីររយ។

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

តាមរយៈការបង្ហាញនៃហ្រ្វេកង់សូរ គេសង្កេតឃើញថា ខ្សែកោងនៃ Fo នៅផ្នែកខាងចុងនៃឃ្លា “មួយពាន់ពីររយ។” ធ្លាក់ចុះ។

- ទម្រង់រលកសូរអ្នកភូមិ៖     មួយពាន់ពីរ រយ។

- ទម្រង់រលកសូរស្តង់ដារ៖  ឯង ឆ្កួត។

 

 

ខ.៣.២.២. ល្បះសំណួរ

ឧទាហរណ៍ទី១៖       មួយពាន់ពីររយយើស?

      m    u o    j     p   ɔ a    n           p     iː                         r  ɔː  j                    j      ɣ     s

មួ      យ     ពា     ន់         ពី      រ                   រ    យ             យើ      ស

តាមរយៈការបង្ហាញនៃហ្រ្វេកង់សូរ គេសង្កេតឃើញថា ខ្សែកោងនៃ Fo នៅផ្នែកខាងចុងនៃឃ្លា “មួយពាន់ពីររយយើស?” លើកឡើង។

- ទម្រង់រលកសូរអ្នកភូមិ៖              មួយពាន់ពីរ រយ   យើស?

- ទម្រង់រលកសូរស្តង់ដារ៖             ឯង យល់ទេ?

ឧទាហរណ៍ទី២៖       ទៅហើយយើស?

             t    ɣ  w  h  aǝ   j                    j      ɣ      h

ទៅ    ហើ   យ                    យើ      ស

តាមរយៈការបង្ហាញនៃហ្រ្វេកង់សូរ គេសង្កេតឃើញថា ខ្សែកោងនៃ Fo នៅផ្នែកខាងចុងនៃឃ្លា “ទៅហើយយើស?” លើកឡើង។

ទៅហើយ  យើស?

ឧទាហរណ៍ទី៣៖      មកវិញហើយយើស?

តាមរយៈការបង្ហាញនៃហ្រ្វេកង់សូរ គេសង្កេតឃើញថា ខ្សែកោងនៃ Fo នៅផ្នែកខាងចុងនៃឃ្លា “មកវិញហើយយើស?” លើកឡើង។

មកវិញហើយ  យើស?

        ខ.៣.២.៣. ល្បះឧទានទម្រង់បដិសេធ

ឧទាហរណ៍៖            អត់គ្រប់ទេ!

             ʔ     ɑ    t                         kr    ɔ     p                      t   eː

អ    ត់                          គ្រ        ប់                     ទេ

តាមរយៈការបង្ហាញនៃហ្រ្វេកង់សូរ គេសង្កេតឃើញថា ខ្សែកោងនៃ Fo នៅផ្នែកខាងចុងនៃឃ្លា “អត់គ្រប់ទេ!” លើកឡើង។

- ទម្រង់រលកសូរអ្នកភូមិ៖              អត់ គ្រប់ទេ!

- ទម្រង់រលកសូរស្តង់ដារ៖             ថ្លៃ ណាស់!

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន

          ទិដ្ឋភាពនៃភាសាតែងតែមានភាពផ្សេងៗគ្នាជានិច្ច គ្រាន់តែមានតិចឬច្រើនតែទៅតាមតំបន់ ពេលវេលា ក្រុមមនុស្សក្នុងសង្គមតែប៉ុណ្ណោះ។ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវពីទេសៈយោបាយនៃប្រជាជននៅក្នុងភូមិព្រែតាប្រាំង ឃុំភូមិធំ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាលបានផ្ដល់នូវលទ្ធផលមួយចំនួនដែលក្នុងគេឃើញមានការភាពប្រែប្រួលសូរនៃពាក្យសព្ទមួយចំនួនដែលមានលក្ខណៈប្លែកពីភាសាសស្តង់ដែរ តែមិនមែនឃ្លាតឆ្ងាយរហូតស្ដាប់ពុំយល់នៅទេ។ បម្រែបម្រួលសូរភាគច្រើនគឺលើសទ្ទតាស្រៈ រីឯសទ្ទតាព្យញ្ជនៈមិនមានច្រើទេ។ រីពាក្យដែលប្រជាជននៅក្នុងភូមិប្រើមានពាក្យមួយចំនួនអ្នកភូមិហៅទាំងពីរគឺទាំងស្តង់ដារ និងទាំងមិនស្តង់ដារ(ទេសៈយោបាយរបស់ខ្លួន) ហើយមានពាក្យខ្លះមានតែពាក្យតំបន់មិនមានពាក្យស្តងដែរតែសម្ដៅដល់បញ្ញត្តិណាមួយដូចគ្នាគ្រាន់តែហៅខុសពីស្តង់ដារ។ រីឯផ្នែកសម្ព័ន្ធវិញ អ្នកភូមិប្រើឃ្លាទំាងសំណួរ ឬបដិសេធ សុទ្ធតែមានទម្រង់រលកសូរដូចទៅនឹងទម្រង់រលកសូរនៃឃ្លាភាសាខ្មែរស្តងដារ គ្រាន់តែថានៅពេលណាដែលប្រជាជនសួរជាសំណួរផ្សេងៗភាគច្រើនប្រើនូវពាក្យ “យើស” នៅខាងចុងប្រយោគ ឬឃ្លាដើម្បីសួរសំណួរដែលពាក្យ “យើស” នៅខាងចុងនៃប្រយោគក្នុងឃ្លាសំណួរបែបនេះបានក្លាយទៅជាសញ្ញាណមួយសម្រាប់សម្គាល់អំពីអ្នកភូមិរស់នៅក្នុងភូមិឃុំស្រុកខាងលើ។

ដូចនេះទេសៈយោបាយនៃអ្នកភូមិព្រែកតាប្រាំង ឃុំភូមិធំ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្ដាលមានលក្ខណៈប្លែកមួយចំនួនទាំងផ្នែកសូរសទ្ទតាស្រៈ ព្យញ្ជនៈ ពាក្យ ហើយនិងការបន្ថែមពាក្យនៅខាងចុងឃ្លាសម្រាប់បង្កើតឃ្លាសំណួរ ដែលនេះជាអ្វីដែលមាននៅក្នុងភូមិនេះ។

ឯកសារពិគ្រោះ

ក. ឯកសារជាភាសាខ្មែរ

១. ព្រុំ ម៉ល់. (២០០៣). មូលដ្ឋាននៃសង្គមភាសាវិទ្យា. ភ្នំពេញ.

២. ព្រុំ ម៉ល់. (២០០៣). មូលដ្ឋាន នៃសូរវិទ្យា សទ្ទតាវិទ្យា និងវិទ្យាសណ្ដាន. ភ្នំពេញ.

៣. ប៉ិញ សឿន. (២០០៩). គ្រាមភាសា (យោបាយអ្នកសំរោង) ស្រុកសំរោងខេត្តតាកែវ និក្ខេបទបញ្ចេប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ជំនាន់ទី៤.

៤. ហ្សង់ មីស៊ែល ហ៊ីលីពី. (២០០៩). ការស្រាវជ្រាវបឋមអំពីភាសាជនជាតិភាគតិចនៅកម្ពុជា. ភ្នំពេញ: រោងពុម្ពហ្វូណន.

៥. ហ្សង់ មីស៊ែល ហ៊ីលីពី, ហៀប ច័ន្ទវិចិត្រ. (២០០៩). ឯកសារណែនាំ អំពីសូរវិទ្យា. ភ្នំពេញ: ហ្វូណន.

ខ. ឯកសារជាភាសាបរទេស

១. Adrian Akmajian, Richard A. Demers, Ann K. Farmer, Robert M. Harnish. (2001). Linguistics: An Introduction to Language and Communication. Massachusetts: The MIT Press.

២. Carmen Llamas, Peter Stockwell. (2002). Sociolinguistics. In N. Schmitt, An Introduction to Applied Linguistics (pp. 150-169). London: Oxford University Press.

៣. Crystal, D. (2008). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Oxford: Blackwell Publishing.

៤. Jean Michel Filippi, Heap Chan Vicheth. (2009). Dictionnaire de la prononciation du Khmer khmer standard et dialecte phnompenhois. Phnom Penh: Funan.

៥. Minegishi, M. (1986). On Takeo Dialects of Khmer: Phonology ans Word list. Journal of Asian and African Studies, 131-157.

៦. National Committee for Sub-National Democratic Development (NCDD). (2009). Lvea Aem District Data Book 2009. NCDD.

៧. National Committee for Sub-National Democratic Develpment (NCDD). (2009). Kadal Data Book 2009. NCDD.

៨. Noss, R. B. (1961). The Treatment of */R/ in Two Modern Khmer Dialects. Wahington, D. C.

៩. Pauline, P. (2007). Dictionary of Plan in Cambodia. Phnom Penh.

១០. Pisitpanporn, N. A note on colloquial Phnom Penh Khmer. Monash University.

១១. Statistics, N. I. (2000). General Population Census of Cambodia 1998. Phnom Penh: Minstry of Planning.


[1] ព្រំ ម៉ល់ មូលដ្ឋាននៃសង្គមភាសាវិទ្យា ឆ្នាំ២០០៣ ទំព័រ ៤។

[2]  David Crystal, 2008, A Dictionary of Linguistics and Phonetics, sixth Edition, Blackwell Publishing, pp440-441.

[3] ព្រំ ម៉ល់ មូលដ្ឋាននៃសង្គមភាសាវិទ្យា ឆ្នាំ២០០៣ ទំព័រ ៧-៨។

general population cencus of cambodia 1998 village gazetteer 2000 page160.

ព្រំ ម៉ល់. (២០០៣). មូលដ្ឋាន នៃសូរវិទ្យា សទ្ទតាវិទ្យា និងវិទ្យាសណ្ដាន. ភ្នំពេញ, ទំព័រ៦០-៦១.

//

//

//

About these ads

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s