ឋានន្តរនាមសម័យអង្គរ (កម្ពុជសុរិយា​ ឆ្នាំ១៩៩៧)

ឋានន្តរនាម​សម័យ​អង្គរ

តាម​ការ​សិក្សា​អត្ថបទ​សិលា​ចារឹក​សម័យ​អង្គរ យើង​អាច​សង្កេត​ឃើញ​ថា ឋានន្តរនាម​សម័យ​អង្គរ បាន​រក្សា​ទុក​នូវ​ប្រព័ន្ធ​នៃ​ឋានន្តរនាម​សម័យ​មុន​អង្គរ គឺ​សម័យ​នគរ​ភ្នំ ។ ហេតុការណ៍​ជា​កត្តា​មួយ​សំខាន់ ដែល​បញ្ជាក់​ឲ្យ​យើង​ដឹង​ថា​របប​គ្រប់គ្រង​សម័យ​អង្គរ ព្រម​ទាំង​ជំនឿ​ផ្សេង​ៗ បាន​ទទួល​មរតក​គ្រប់គ្រង និង​ជំនឿ​ផ្សេង​ៗ ពី​សម័យ​មុន​អង្គរ ។ ប្រព័ន្ធ​នៃ​ឋានន្តរនាម​សម័យ​អង្គរ អាច​ចែក​ចេញ​បាន​ជា ៣ ថ្នាក់​គឺ​ប្រព័ន្ធ​ឋានន្តរនាម​របស់​វណ្ណៈ​អភិជន (CSS ) ។
១- ប្រព័ន្ធ​នៃ​ឋានន្តរនាម​ក្រុម​ជាន់​ខ្ពស់ CSS

អក្សរ​សិលា​ចារិក

១- ថ្នាក់ A :
នៅ​ក្នុង​ថ្នាក់ A ឋានន្តរនាម​ផ្សេង​ៗ ត្រូវ​បាន​សំដែង​ឡើង​ដោយ​ពាក្យ ទោល ហើយ​ពាក្យ​ដើម​នេះ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​ពាក្យ​ឫស សំរាប់​បង្កើត​ឋានន្តរនាម​នៅ​ក្នុង​ថ្នាក់ B និង C ដោយ​បន្ថែម​ផ្នត់ affixation ដែល​ជា​ឋានន្តរនាម​មាន​កំរិត​ខ្ពស់​ជាង នៅ​ក្នុង​ថ្នាក់ A ។
ផ្នត់​ទាំងនោះ​មាន : ផ្នត់​ដើម « ក ka » ហើយ​និង​ទំរង់​ដទៃ​ទៀត នៃ​ផ្នត់​ដើម « ក » គឺ ku កុ kam កំ ផ្នត់​ដើម « S ស » ផ្នត់​ដើម « mra ម្រ » ។
ផ្នែក​ជែក « – m – ម » (affixe : – ម – )
យើង​សង្កេត​ឃើញ​មាន​ទំនាក់ទំនង​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក មាន​កំរិត​ឧត្ដុង្គឧត្ដម និង​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ពាក្យ ដែល​វា​សំដែង​នូវ​ឋានន្តរនាម​នីមួយ​ៗ ដូចជា​ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ B មាន​កំរិត​ឧត្ដុង្គឧត្ដម​ជាង​ថ្នាក់ A ។ ជាមួយ​គ្នា​នោះ ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ B គឺ​ជា​ពាក្យ​មាន​ទំរង់​វែង​ជាង​ពាក្យ​ដែល​តាង​ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ A រី​ឯ​ឋានន្តរនាម ថ្នាក់ C មាន​ទំរង់​វែង​ហើយ ស្មុគ្រស្មាញ​ជាង​ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ Aនិង B។ ឋានន្តរនាម ថ្នាក់ C នេះ ជា​ឋានន្តរនាម​ដែល​មាន​កំរិត​ឧត្ដុង្គឧត្ដម​ខ្ពង់ខ្ពស់​ជាង​គេ ។
ឋានន្តរនាម​ទាំងនេះ រមែង​មាន​ទំរង់​ជា​ពាក្យ ២ ព្យាង្គ យ៉ាង​តិច ។ បាន​សេចក្ដី​ថា : កាលណា​ទំរង់​នៃ​ពាក្យ​កាន់​តែ​វែង កាន់​តែ​ស្មុគ្រស្មាញ ឋានន្តរនាម​មាន​កំរិត​កាន់​តែ​ឧត្ដុង្គឧត្ដម​ឡើង ។
២ – ថ្នាក់ B :
ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ B គឺ​ជា​ឋានន្តរនាម​ទាំងឡាយ​ណា ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្រទាប់​សង្គម​ខ្ពង់ខ្ពស់​ជាង​ឋានន្តរនាម នៅ​ក្នុង​ថ្នាក់ A ។
៣ – ថ្នាក់ C :
ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ C ជា​ឋានន្តរនាម​បុគ្គល​មាន​តួនាទី​ខ្ពស់​ជាង​គេ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ។ ពោល​គឺ​ជា​ឋានន្តរនាម​ព្រះមហាក្សត្រ មហាក្សត្រិយានី ក្សត្រា ក្សត្រី មហាមន្រ្តី រាជគ្រូ មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់ ឬ​មន្រ្តី​សង្ឃ ។ ជា​ទូទៅ ឋានន្តរនាម​ទាំងនេះ ភាគ​ច្រើន កើត​ឡើង​ដោយ​សារ​ពាក្យ​ដែល​កកើត​ដោយ​សារ​ផ្នត់​ពិសេស ហើយ​ដែល​យើង​បាន​រៀបរាប់​រួច​មក​ហើយ​នៅ​ក្នុង​ឋានន្តរនាម​ថ្នាក់ B និង​កើត​ពី​ពាក្យ​មាន​ន័យ​ពេញលេញ​មួយ​ចំនួន​ផង ។
តទៅ​មុខ​នេះ នឹង​មាន​ការ​រៀបរាប់​ពី​ចំណាត់​ថ្នាក់ និង​អត្ថន័យ​នៃ​ឋានន្តរនាម​និមួយ​ៗ ។
A 1. អក្សរសិលា​ចារឹក tan ជា​ឋានន្តរនាម​សំរាប់​នារី​វណ្ណៈ​អភិជន ហើយ​ច្រើន​មាន​ស្វាមី ដែល​មាន​ឋានន្តរនាម « លោញ » ឬ « វាប » ។
ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក……………

កូន​ស្រី​របស់ វាប សទាសិវ មាន​ឈ្មោះ តាញ ព្រាហ្ម និង តាញ ឧមា
នៅ​សម័យ​ក្រោយ​មក តាម​ភស្តុតាង​សិលា​ចារឹក k 956 ឋានន្តរនាម តាញ បាន​បង្កើត​នូវ​ឧត្ដមភាព​របស់​ខ្លួន ដោយ​ហេតុ​ថា តាម​ព្រះរាជ​បញ្ជារ​របស់​ព្រះបាទ​ឥន្រ្ទវរ្ម័ន​ទី ១ នរនាម (តាញ​កំម្រតេងអញ ) បាន​ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​សំគាល់​នូវ​នរនាម ដែល​មាន​ន័យ​ថា << ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រីយ៍ » ។
ឧទាហរណ៍ :
យើង​បាន​ដឹង​ថា ពាក្យ « តាញ » ជា​ពាក្យ​ដែល​មាន​សំនួរ​ក្លាយ​ចេញ​ពី​ពាក្យ តាង ឬ តាំង។ ពាក្យ តាង នៅ​សម័យ​នគរ​ភ្នំ ជា​ឋានន្តរនាម​សំគាល់​នូវ​មន្រ្តី ជាន់​ខ្ពស់​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ ។
B 1 ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក……… ម្រតេង : ជា​ពាក្យ​ដែល​មាន​សំនួរ​ចេញ​ពី​ពាក្យ « ម្រតាង »​ហើយ​នៅ​សម័យ​នគរ​ភ្នំ ពាក្យ​នេះ​បាន​ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​សំរាប់​សំគាល់​មន្រ្តី​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ ដែល​មាន​ឋានៈ​ខ្ពង់ខ្ពស់​ជាង « តាង ឬ តាងអញ » ។
នៅ​សម័យ​អង្គរ ឋានន្តរនាម ម្រតាញ ឬ ម្រតេង ..សិលា​ចារឹក ជា ឋានន្តរនាម​សំរាប់​មន្រ្តី​ព្រះមហាក្សត្រ ដែល​បំពេញ​មុខងារ​ក្នុង​រាជវាំង ក្នុង​ប្រាសាទ​នានា មន្រ្តី​ទាំងនោះ​មាន​មុខងារ​ជា​ចៅក្រម អភិបាល ឃ្លាំង​មាស ឃ្លាំង​ប្រាក់ អភិបាល​ខេត្ត ជា​មេទ័ព ជា​តម្រួត (អភិបាល​កង​ពល ) ជា​មន្រ្តី​ត្រួតត្រា​ខាង​កិច្ចការ​ធម្មការ ។
អក្សរ​សិលា​ចារឹក…………………………

គឺ​ជា​ឋានន្តរនាម​ដែល​បាន​ក្លាយ​មក​ពី​ឋានន្តរនាម កំម្រតាង សម័យ​នគរ​ភ្នំ ។ ជា​ឋានន្តរ នាម​ប្រកប​ដោយ​ឧត្ដមភាព​ខ្ពង់ខ្ពស់​ជាង​គេ ។ នៅ​សម័យ​អង្គរ ក៏​ដូច​ជា​សម័យ​មុន​អង្គរ​ដែរ ឋានន្តរនាម កំម្រតេង អាច​ក្លាយ​ទៅ​ជា វ្រះកំម្រតេង ហើយ ឋានន្តរនាម​ខាង​ក្រោយ​នេះ អាច​ក្លាយ​ទៅ​ជា វ្រះកំម្រតេងអញ ដែល​ជា​ឋានន្តរនាម​ប្រកប​ដោយ​ឧត្ដមភាព​ខ្ពង់ខ្ពស់ សំរាប់​សំគាល់​នូវ​មហា​មន្រ្តី​សង្ឃរាជ ឬ​រាជគុរុ ។ល។ នរនាម​សំរាប់​សំគាល់​ព្រះមហាក្សត្រ​សម័យ​អង្គរ បាន​កើត​ឡើង​ដោយ​ការ​ផ្សំ​នៃ​កន្សោម​ពាក្យ : ធូលីជេង +ធូលីព្រះបាទ + វ្រះកំម្រតេងអញ ។
អក្សរសិលា​ចារឹក……………………………………….
នៅ​សម័យ​អង្គរ កន្សោម​ពាក្យ​ធូលីជេង ធូលីព្រះបាទ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ឋានន្តរនាម​មួយ សំរាប់​សំគាល់​នូវ​មហាមន្រ្តី​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​បំផុត​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ ។ ពាក្យ « វ្រះ កំម្រតេង » បាន​ត្រូវ​គេ​ប្រើប្រាស់​នៅ​សម័យ​អង្គរ ដោយ​បូក​ជាមួយ​ពាក្យ ជគត (ពិភពលោក, លោកៈ ) ដើម្បី​សំគាល់​នូវ​អាទិទេព​ដ៏​សំខាន់​ៗ ឬ​វត្ត​អារាម​សំខាន់​ៗ នៅ​សម័យ​អង្គរ ។
A 2 \ តេង ten : ជា​ឋានន្តរនាម​របស់​នារី​នៅ​ក្នុង​វណ្ណៈ​អភិជន ។ នារី​មាន​ឋានន្តរនាម តេង រមែង​មាន​ស្វាមី​ដែល​មាន​ឋានន្តរនាម លោញ ។ នៅ​សម័យ​អង្គរ តាម​សិលា​ចារឹក​ផ្សេង​ៗ គេ​តែង​ប្រទះ​ឃើញ​ឈ្មោះ​នារី​ប្រកប​ដោយ​ឋានន្តរនាម តេង ជា​ច្រើន​ឥត​គណនា ។ ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះបាទ​សូរ្យ​វរ្ម័ន​ទី ១ នារី​ទាំងឡាយ​ប្រកប​ដោយ​ឋានន្តរនាម តេង បាន​បញ្ចុះ​ឋានៈ​របស់​ខ្លួន ដោយ​អាជ្ញា​ព្រះមហាក្សត្រ ឲ្យ​មក​ត្រឹម​អ្នក​បំរើ​នៅ​ក្នុង​វត្ត​អារាម​ផ្សេង​ៗ​ទៅ​វិញ ។ ជាមួយ​នឹង​នារី​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ឋានន្តរនាម តេង បុគ្គល ឬ បុរស​ប្រកប​ដោយ​ឋានន្តរនាម លោញ ក៏​ត្រូវ​បញ្ចុះ​ឋានៈ​របស់​ខ្លួន​ឲ្យ​មក​នៅ​ជា​អ្នក​បំរើ​ក្នុង​វត្ត​អារាម​ដូចគ្នា​ដែរ ហើយ​ព្រឹត្តការណ៍​បែប​នេះ នៅ​មិន​ទាន់​ទទួល​ការ​ដោះស្រាយ​នៅ​ឡើយ ។ នេះ​ជា​ព្រឹត្តការណ៍​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​សតវត្ស​ទី ១២ ។
ពាក្យ តេង ជា​ពាក្យ​មាន​កំណើត​ចេញ​ពី​កន្សោម​ពាក្យ តេងតាង (តែងតាំង ) នៅ​ក្នុង​ភាសា​បច្ចុប្បន្ន ពាក្យ តែង និង​តាំង មាន​ន័យ​ដាច់​ចេញ​ពី​គ្នា ហើយ​ជួនកាល​គេ​ប្រើ​ជា​ពាក្យ​សមាស ដូចជា តែងតាំង ។
ឧទាហរណ៍ : ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក………………
អំពី​ពាក្យ តេងតូន ten tvan : ជា​ឋានន្តរនាម​របស់​ស្រ្តី​ចំណាស់ ហើយ​មាន​ប្រភព​ខ្ពង់ខ្ពស់​ក្នុង​វណ្ណៈ​អភិជន ។ ពាក្យ ten tvan ជា​ពាក្យ​សមាស ចេញ​មក​ពី​ពាក្យ (តែងតាំង ) (តេងតាង ) និង (ជីដូន ) តូន
ឧទាហរណ៍ : អក្សរ​សិលា​ចារឹក …………………..ten tvan ta ya kamsten
k 257 មាន​ន័យ​ថា : ជំទាវ តេងតូន ជា​យាយ​របស់​មហា​មន្រ្តី​កំស្តែង
អក្សរ​សិលា​ចារឹក……………. ten tvans nam k 258
មាន​ន័យ​ថា : ជំទាវ​តេងតូន ជា​ស្នំ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ
ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក…………………..។ ពាក្យ​នេះ ជា​ឋានន្តរនាម​របស់​ពួក​អភិជន ដែល​មាន​ក្រុម​រាជ​វង្សានុវង្ស មាន​ព្រះសង្ឃ​ក្នុង​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា និង​ពុទ្ធ​សាសនា ។
ឧទាហរណ៍ ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក…………………
ព្រះអង្គ​ម្ចាស់, ស្រិន្រ្ទាយុទោល្ហ ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​ទ័ព (ជា​នាម​ឈ្មោះ​របស់​បុត្រ ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ៧ ដែល​ជា​សេនាបតី​មាន​ជ័យជំនះ​លើ​មហាក្សត្រ​ចាម្ប៉ា ) ។
ឧទាហរណ៍ : sten Çiva caryya k 349
ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក ……….. , ព្រះស្តែង​សិវចារ្យ
លោក​ជា​អាចារ្យ​ខាង​ព្រហ្មញ្ញ សាសនា
ឧទាហរណ៍ : sten deviki ta kvan sten rau ja deviy k 939 B
ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក………………………..
អ្នក​ម្នាង​ទេវីកិ ជា​កូន​ស្រី​អ្នកម្នាង​រៅ បាន​ឡើង​ជា​មហេសី​ស្ដេច
C2 | កំស្តេង kamsten : (kamsten < sten + kam : préfixe )
គឺ​ជា​ឋានន្តរនាម​សំគាល់​បុគ្គល​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​វណ្ណៈ​អភិជន ឬ​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​ទាំង​គ្រហស្ថ ទាំង​ព្រះសង្ឃ ។
ឧទាហរណ៍ : kamsten an vrah guru k 257 កំស្តេង
ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក………………………………..

កំតូន kamtvan : គឺ​ជា​ឋានន្តរនាម​សំរាប់​សំគាល់​ព្រះមហាក្សត្រ​សម័យ​អង្គរ ជា​ពិសេស សំគាល់​ព្រះបាទ​សូរ្យវរ្ម័ន​ទី ១ ។ តាម​មតិ​លោក Georges Coedès ថា​ពាក្យ​នេះ​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​ពាក្យ​ម៉ាឡេ ។ ឋានន្តរនាម​នេះ ក្លាយ​ចេញ​មក​ពី​ពាក្យ​ដើម​តូន tvan សំគាល់​សាច់ញាតិ​ខាង​ម្ដាយ
ឧទាហរណ៍ : ………………ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក
A 3 \ លោញ lon : ជា​ឋានន្តរនាម​ក្រុម​ជន​ដែល​មាន​ប្រភព​ពី​ស្រទាប់​អភិជន, របស់​កូន​ប្រុស​របស់​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់ មន្រ្តី​ដែល​បំពេញ​មុខងារ​ជា​ស្ថាបនករ ជា​សេនាបតី (មេទ័ព ) រមែង​មាន​ឋានន្តរនាម​ជា លោញ ។
ឧទាហរណ៍ : លោញ ស្ថាបនា​ប្រាសាទ
លោញ ហង្ស ជា​ឧត្ដមសេនីយ៍
តាម​សិលា​ចារឹក មន្រ្តី​ដែល​មាន​ឋានន្តរនាម លោញ អាច​ឡើង​បុណ្យ​សក្តិ ដោយ​ទទួល​ឋានន្តរនាម ជា​កំម្រតាងអញ ។
ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក……………
ជា​ឋានន្តរនាម​ដែល​សំគាល់​តួនាទី​ខ្ពង់ខ្ពស់​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋបាល ឬ​ក្នុង​តំណែង​សាសនា ។ ជន​ដែល​មាន​ឋានន្តរនាម​នេះ ជា​នាយក ជា​អ្នក​ដឹកនាំ ជា​ចាងហ្វាង ជា​អ្នក​គ្រប់គ្រង ព្រោះ​ខ្លោញ មាន​ន័យ​ថា ធំ ឬ មេ ។ ពាក្យ​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ពាក្យ​សមាស​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន « មេ​ខ្លោង » ។ មន្រ្តី​ដែល​មាន​ឋានន្តរនាម​បែប​នេះ គេ​តែង​ប្រទះ​ឃើញ​ជា​ញឹកញាប់​ក្នុង​សិលា​ចារឹក នា​សម័យ​មុន​អង្គរ ក៏​ដូចជា​នៅ​សម័យ​អង្គរ​ដែរ ។
ឧទាហរណ៍ :
ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក………………………….

នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក​ភិមានអាកាស k 292 ឆ្នាំ ៩៣៣ çaka ស្ដី​អំពី​សម្បថ​ពួក​តម្រួត​ពល​របស់​ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័ន​ទី ១ មាន​ការ​ប្រើ​ឋានន្តរនាម mratan khlon នៅ​មុខ​នាម​ឈ្មោះ​មន្រ្តី​រាប់រយ​នាក់ ដែល​ជា​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់ ឬ​ជា​ចៅហ្វាយ​ស្រុក ចៅហ្វាយ​ខេត្ត នា​សម័យ​នោះ ។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ឋានន្តរនាម ម្រតាញខ្លោញ ក៏​អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​សំរាប់​សំគាល់ នូវ​គណសង្ឃ​ខាង​ព្រាហ្មណ៍​សាសនា ដែល​មាន​ឋានន្តរសក្តិ​ខ្ពស់ ។ នៅ​សិលា​ចារឹក​ស្ដុកកក់​ធំ k 235 កូន​ប្រុស​របស់​ម្រតាញ ខ្លោញ មាន​ឋានន្តរនាម ឆ្លោញ Chlon ។
ឧទាហរណ៍ :
មាន​ឋានន្តរសក្តិ​ជា ខ្លោញ​ភ្នំ ឬ​ចៅអធិការ​របស់​វត្ត​អារាម ។
C 3 \ កំលោញ kamlon :
កំលោញ ជា​ឋានន្តរនាម​របស់​ចៅអធិការ​ជាន់​ខ្ពស់​នៃ​វត្ត​អារាម វា​មាន​ន័យ ជា​ខ្លោញ ជា​ពិសេស ខ្លោញ​ភ្នំ ហើយ​ក្លោញ​ភ្នំ គឺ​ជា​ចៅ​អធិការ​វត្ត​អារាម ។
ឧទាហរណ៍ : ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក…………..

ឋានន្តរនាម សំតាច កើត​មក​ពី​ពាក្យ « ស្ដាច » k 259 ជា​ពាក្យ​ដែល​ប្រើ​ជំនួស​សព្វនាម​នៅ​ក្នុង​រាជស័ព្ទ ។ ហើយ​ពាក្យ stac នេះ​បាន​ក្លាយ​មក​ពី​ពាក្យ « តាច » k 91 ជា​កិរិយាស័ព្ទ ដែល​មាន​ន័យ​ថា : របូត​ចេញ​ផុត ។
ឧទាហរណ៍ : ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក……………………..
B. C 5 \ វាប vap : ជា​ឋានន្តរនាម​របស់​មន្រ្តី ឬ​អ្នក​មុខ​អ្នក​ការ​ទាំងឡាយ ដែល​ធ្វើ​ការ​នៅ​តាម​ស្រុក តាម​ខេត្ត និង​នៅ​ក្នុង​ព្រះបរម​រាជវាំង ។ ឋានន្តរនាម​នេះ​កើត​ឡើង​នៅ​សម័យ​អង្គរ ។ នៅ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក ឬ បុគ្គល ដែល​មាន​ឋានន្តរនាម វាប គេ​អាច​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​អ្នក​ប្រដាល់ អ្នក​ចំរៀង អ្នក​របាំ ពាណិជ្ជករ ដែល​នៅ​ក្នុង​នោះ មាន​ទាំង​អ្នក​លក់ ឬ​អ្នក​ទិញ​ដី មាន​ទាំង​ប្រធាន​ស្រុក​ថែម​ទៀត ។
ពាក្យ « វាប » មាន​ប្រភព​ពី​ពាក្យ វបា ឬ វាបា នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក k 693 និង k 344 ដែល​មាន​ន័យ​ថា « ឪពុក » ។
ឧទាហរណ៍ : វាប ហូ ប្រធាន​ស្រុក vap hu prathana sruk
វាប អម្ឫត ខ្លោញគ្មាល k 262 vap amrta khlon gmai
វាប អម្ឫត ជា​នាយក​នៃ​ក្រុម​អ្នក​បំរើ​ព្រះមហាក្សត្រ
ម្យ៉ាង​ទៀត ឋានន្តរនាម vap សំរាប់​សំគាល់​បុគ្គល ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្រទាប់​ក្រោម នៃ​វណ្ណៈ​អភិជន ។
B. C 6 \ ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក kurun
កុរុង ជា​ពាក្យ​ដើម ដែល​អាច​បង្កើត​សន្ដាន​ពាក្យ​យ៉ាង​ច្រើន​បែប ឋានន្តរនាម កុរុង បាន​ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​ចំពោះ​ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​ផង ស្ដេច​សមន្តរាជ​ផង និង​ព្រះមហាក្សត្រ​ផង ។
ពាក្យ kurun មក​ពី​ពាក្យ​ដើម run ដែល​មាន​ន័យ​ថា ធំ ជ្រៅ ទូលាយ ឧត្ដុង្គឧត្ដម ។
ឧទាហរណ៍ : ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក…………………
ជា​ឋានន្តរនាម​របស់​ស្ដេច​សមន្តរាជ នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ
ឧទាហរណ៍ : មហា​អធិរាជ​ត​ព្រះនាម kurun dharmmaçok k 966
ដែល​ជា​ស្ដេច​នៃ​ព្រឹក្សា​ផង hai ta ja kurun …..ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក vrksa phon k 484
នៅ​សម័យ​អង្គរ បច្ចេក​ពាក្យ​សំរាប់​សំគាល់​នូវ ឋានន្តរនាម​ផ្សេង​ៗ នៃ​ជន​ជាន់​ខ្ពស់ មិនមែន​ជា​បាតុភូត​ដោយ​ចៃដន្យ​ទេ ។ ទាំងអស់​នេះ ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ការ​វិវត្តន៍​ខាង​សាសនា ខាង​សង្គមកិច្ច ដែល​មាន​ជា​អាទិ៍ ការ​ចាត់​ថ្នាក់​នៃ​ក្រុម​ជន​នីមួយ​ៗ ទៅ​តាម​ការ​បែងចែក​មុខងារ ឬ​ទៅ​តាម​ក្រុម​គ្រួសារ​នៅ​សម័យ​អង្គរ ឬ​ក៏​សន្ដាន​នៃ​ជនជាន់​ខ្ពស់​នីមួយ​ៗ រមែង​គ្រប់គ្រង​ទៅ​ដោយ​ប្រធាន​នៃ​សន្ដាន ហើយ​តែ​កាលណា​ប្រធាន​នៃ​សន្ដាន​មាន​ឋានន្តរនាម ឬ​មួយ​ទទួល​នូវ​ឋានន្តរនាម​ណា​មួយ​ខ្ពង់ខ្ពស់​ពី ព្រះមហាក្សត្រ ជា​ធម្មតា សមាជិក​នៃ​សន្ដាន ក៏​រមែង​ទទួល​នូវ​ឋានន្តរនាម​ខ្ពង់ខ្ពស់ ទៅ​តាម​នោះ​ដែរ ។
យើង​តោង​យល់​ថា ឋានន្តរនាម​សម័យ​អង្គរ ទោះបី​មាន​ភាព​ស្មុគ្រស្មាញ ក្ដី ក៏​ឋានន្តរនាម​ទាំងនោះ រមែង​មាន​ដើម​កំណើត​ពី​ពាក្យ​ដើម​មិន​ច្រើន​ប៉ុន្មាន ។
ជា​បន្ត​ទៅ​ទៀត មាន​ការ​បែង​ចែក​ឋានន្តរនាម​សម័យ​អង្គរ ទៅ​តាម​របៀប​ភាសា​វិទ្យា ។
B. C 7 ហេង, ហ្យង, ហ្យាង hen, hyan, hyan :
ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ថា ខ្លាំង ពូកែ ខ្ពង់ខ្ពស់ ។ hyan ច្រើន​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​ឋានន្តរនាម​របស់​នារី ឬ ក្សត្រី នៃ​វណ្ណៈ​អភិជន ឬ រាជវង្សានុវង្ស ។
ម្យ៉ាង​ទៀត ពាក្យ hen ឬ hyan មាន​ន័យ​ថា : ខ្យង​ស័ង្ខ
B. C 8 កន្ហេង, កន្ហ្យាង kanhen, kanhyan :
ពាក្យ​នេះ នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ ជា​ឋានន្តរនាម​ប្រើ​សំរាប់​សំគាល់​នូវ​ស្រ្តី ក្នុង​ស្រទាប់​វណ្ណៈ​អភិជន ។ ដូចជា ក្សត្រី, ព្រះអង្គម្ចាស់​ក្សត្រី នៅ​សម័យ​អង្គរ ពាក្យ​នេះ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​សមាសនាម កន្ហ្យង កំម្រតាងអញ
kanhyan kammratan an មាន​ន័យ​ថា « ព្រះអង្គម្ចាស់​ក្សត្រី » ដូច្នេះ ឋានន្តរនាម​នេះ​ប្រើ​សំរាប់​តែ​សំគាល់​ស្រ្តី​ភេទ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​សម័យ​ទំនើប ពាក្យ​នេះ​បាន​ត្រូវ​រក្សា​ទុក​ក្នុង​ពាក្យ​ដូច​តទៅ : នាងគង្ហីង ព្រះធរណី, កំហែង​ហនុមាន, រាមា​កំហែង « ស្ដេច​សៀម » ដែល​វាយ​យក​ក្រុង​អង្គរ​បាន​ជា​លើក​ដំបូង » ។
B. C9 ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក………….
ជា​ឋានន្តរនាម មាន​ប្រភព​ចេញ​មក​ពី​ពាក្យ ចស ឬ អ្ចាស ដែល​មាន​ន័យ​ថា : ចាស់ បុរាណ, អាយុ​ច្រើន ត្រូវ​នឹង​ពាក្យ : ព្រឹទ្ធ vrddha និង​ផ្នត់​ជែក « ភ » ។
នៅ​ក្នុង​សម័យ​អង្គរ ឋានន្តរនាម​នេះ​ពុំ​បាន​ត្រូវ​គេ​ប្រើប្រាស់​សំរាប់ សំគាល់​បុគ្គល​នៅ​ក្នុង​វណ្ណៈ​អភិជន​ទេ ។ ឋានន្តរនាម amcas បាន​ដល់​នូវ​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​នៅ​ស្រុក​និមួយ​ៗ ហើយ​ដែល​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​ខាង​រដ្ឋបាល ខាង​ចរិយាសាស្រ្ត​របស់​ស្រុក ជា​ពិសេស ជា​ទីប្រឹក្សា​របស់​ប្រធាន​ស្រុក ។
នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ ជួនកាល​មាន​ការ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ជា​មួយ « វ្រះអ្ចាស » គឺ​ជា​ឈ្មោះ​របស់​ព្រះសិវៈ ហើយ​ផ្ទុយ​នឹង « វ្រះ​កន្មេង » គឺ​ជា​ឈ្មោះ​របស់​ព្រះវិស្ណុ ។
ហើយ​នៅ​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​សម័យ ពាក្យ​នេះ​បាន​ប្រកប​ដោយ​និយមន័យ​ដ៏​ទូលំទូលាយ​ខ្ពង់ខ្ពស់ បាន​ទៅ​ជា​ពាក្យ​សំរាប់​សំគាល់​សមាជិក​នៃ​រាជវង្សានុវង្ស ។ ដូច​ជា​ពាក្យ អម្ចាស់ ព្រះអម្ចាស់ ព្រះអង្គម្ចាស់ នអង្គម្ចាស់ អង្គម្ចាស់ ម្ចាស់ ។
B. C 10 អំតេង amten :
ជា​ឋានន្តរនាម​ដែល​បាន​ប្រើ​នៅ​សតវត្ស​ទី ១២ សំរាប់​សំគាល់​នូវ​វីរជន ដែល​បាន​បាត់បង់​ជីវិត​នៅ​សមរភូមិ ។
តាម​សិលា​ចារឹក k 685 :ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក…………. បាន​ត្រូវ​ចារ​នៅ​លើ​រូប​បដិមា​យុទ្ធជន​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន ដើម្បី​រំលឹក​ដល់​សេនាបតី​តម្រួត​ពល​មួយ​រូប ដែល​បាន​បាត់បង់​ជីវិត ក្នុង​ចម្បាំង​ប្រឆាំង​កងទ័ព​ចាម្ប៉ា ។
B. C11 ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក
ជា​គោរម្យងារ ឬ​ឋានន្តរសក្តិ​នៃ​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់ ដែល​មាន​ភក្តីភាព​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​ចំពោះ​ព្រះមហាក្សត្រ
ជា​អក្សរ​សិលា​ចារឹក ……………….
២- ប្រព័ន្ធ​ឋានន្តរនាម​ក្រុម​ជាន់​ទាប CSI
យើង​បាន​ឃើញ​ហើយ​ថា នៅ​សតវត្ស​ទី ៦ ទី ៧ នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ក្រុម​ជន​ស្រទាប់​ក្រោម​នៃ​សង្គម គេ​ឃើញ​មាន​ការ​ប្រើ​ពាក្យ​ហៅ​ឈ្មោះ តែ​ពីរ​បែប គឺ​ពាក្យ « va វ ឬ va វា » សំរាប់​បុរស និង ពាក្យ « ku កុ » សំរាប់​នារី ។ វត្តមាន​នៃ​ពាក្យ​តែ ២ ម៉ាត់ សំរាប់​ប្រើ​ក្នុង​ការ​ហៅ​ឈ្មោះ​នៅ​ក្នុង​សង្គម នា​សម័យ​សតវត្ស​ទី ៦ ទី ៧ ជា​ភស្តុតាង បញ្ជាក់​ឲ្យ​យើង​ឃើញ​ថា នៅ​សតវត្ស​នោះ វណ្ណៈ​ផ្សេង​ៗ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ពុំ​មាន​ច្រើន​ទេ ហើយ​បើ​យោង​ទៅ​លើ​វណ្ណៈ​នៃ​ជន​ស្រទាប់​ក្រោម CSI គឺ មាន​ពាក្យ​តែ​មួយ​សំរាប់​ហៅ​ភេទ​ប្រុស និង​ពាក្យ​តែ​មួយ​សំរាប់​ហៅ ភេទ​ស្រី ។ ប្រៀប​ដូច​ជា​ពាក្យ​នៅ​ក្នុង​ភាសា​បារាំង « Monsieur លោក និង Madame អ្នកស្រី » ។
ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ នៅ​សម័យ​អង្គរ​មាន​ឋានន្តរនាម​ច្រើន​បែប ច្រើន​យ៉ាង​សំរាប់​សំគាល់​ជន​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ក្រុម​អភិជន CSS ក៏​ដូចគ្នា​នឹង​ក្រុម​ជន​ស្រទាប់​ក្រោម CSI ។ ភស្តុតាង​បែប​នេះ ឬ​វត្តមាន​សំរាប់​សំគាល់​ឋានន្តរនាម​ច្រើន​បែប ច្រើន​យ៉ាង​បែប​នេះ បញ្ជាក់​ឲ្យឃើញ​ថា នៅ​សម័យ​អង្គរ​ដែល​ជា​សម័យ​នៃ​ការ​គោរព​បូជា​ទេវរាជា មាន​ការ​ចាត់​ថ្នាក់​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ថ្នាក់​ច្រើន​ជាន់ មាន​ស្រទាប់​ច្រើន​បែប​ច្រើន​យ៉ាង ។ គ្រាន់​តែ​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​នៃ​ក្រុម​ជន​ស្រទាប់​ក្រោម ឬ​អនិស្សរជន personnes dépendantes ក៏​មាន​ពាក្យ​ច្រើន​បែប​ច្រើន​យ៉ាង​សំរាប់​សំគាល់​នូវ​ជន​ទាំងនោះ​ដែរ ។ តើ​ជន​ទាំងនោះ​គឺ​ជា​នរណា ?
គេ​ទាំងឡាយ គឺ​ជា​អ្នក​ប្រើ​កំលាំង​ដើម្បី​បំពេញ​ការងារ គេ​ជា​ពលករ គឺ​អ្នក​ស្រែ អ្នក​ឃ្វាល​គោ ឆ្មាំ​ច្បារ​ដំណាំ អ្នក​ស្ថាបនា អ្នក​ជីក​ស្រះ ត្រពាំង ឆ្មាំ​មាស ឆ្មាំ​ប្រាក់ ឆ្មាំ​សាលា អ្នក​សំអាត បោស​សំអាត​វត្ត​អារាម អ្នក​ចំរៀង អ្នក​របាំ តន្រ្តីករ អ្នក​ត្បាញ រវៃ អ្នក​រៀបចំ​ម្ហូប​អាហារ និង​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត ដែល​គេ​ហៅ​ថា <> ឬ​មួយ​ជា « បំរើ : pamre » ។
ហេតុនេះ​ហើយ​បាន​ជា​នៅ​តាម​សិលា​ចារឹក​នានា គេ​ប្រទះ​ឃើញ​ឈ្មោះ​អ្នក​ទាំងនោះ​ចារ​ជា​អក្សរ​ដ៏​ល្អ​ត្រឹមត្រូវ ទុក​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​ដើម្បី​ទុក​ជា​ភស្តុតាង​ទៅ​អនាគតកាល ថា​ខ្លួន​ជា​អ្នក​បំរើ​នៅ​ក្នុង​វត្ត​អារាម ឬ​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​ណា​មួយ ជា​រៀង​តទៅ ជួនកាល​ដល់​កូន​ចៅ ។
ខាង​ក្រោម​នេះ គឺ​ជា​តារាង​នៃ​នរនាម​របស់​ក្រុម​ជន​ស្រទាប់​ក្រោម CSI នៅ​សម័យ​អង្គរ :
បុរស នារី កុមារា កុមារី
si si tai, taiy si pau tai pau
si rat tai a dersi der tai
si lap tai rat
si lvan tai lap
lap tai lvan
gho
gval
si pau
តាម​តារាង​នៃ​ស្រទាប់​ជន​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង Catégorie Sociale Inférieure គឺ​ជន​ស្រទាប់​ក្រោម​នៃ​សង្គម យើង​អាច​សង្កេត​ឃើញ​ថា​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ក្ញុំ​បំរើ ឬ​អ្នក​បំរើ​នារី និង​ក្នុង​ក្រុម​បុរស ឬ​អ្នក​បំរើ​បុរស គឺ​មាន​ការ​ចាត់​ថ្នាក់​ផ្សេង​ៗ​គ្នា ដូច​តទៅ :
ឧទាហរណ៍ : នៅ​ផ្នែក​នារី គឺ​មាន tai a, tai lvan, tai rat
ចំពោះ​ពាក្យ​ទាំងនេះ គេ​ពុំ​ទាន់​បាន​ធ្វើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ ដើម្បី​ឲ្យ​ដឹង​ច្បាស់​អំពី​មុខងារ​នីមួយ​ៗ​របស់​ពាក្យ តៃអ តៃល្វន តៃរត នៅ​ឡើយ ។
ចំពោះ​ក្រុម​អ្នក​បំរើ​ជា​បុរស​វិញ ក៏​មាន​ការ​ប្រើ​ពាក្យ​ដើម្បី​ចាត់​ថ្នាក់​របស់​ក្រុម​អ្នក​បំរើ​បុរស ដូចជា lap, si rat, si lvan ។ ក្នុង​ក្រុម​អ្នក​បំរើ​ជា​បុរស មាន​ការ​សង្កេត​ឃើញ​ការ​ប្រើ​ពាក្យ គ្វាល… នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក​នានា នា​សម័យ​អង្គរ ។
ពាក្យ …. gho ចេញ​មក​ពី​ពាក្យ​សម័យ​មុន​អង្គរ (…. ) ghoda ប្រែ​មក​ថា <> ។ ប៉ុន្តែ​ពាក្យ ghoda នេះ ពុំ​មាន​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ភាសា​សំស្រ្កឹត​ទេ ។ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ខ្លះ​បាន​ពន្យល់​ថា ពាក្យ​នេះ​មាន​ឫស​គល់​ចេញ​មក​ពី​ភាសា តាមីល « ទមិឡ » ។
ពាក្យ tai, taiy សព្វ​ថ្ងៃ គឺ​គ្មាន​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ភសា​ខ្មែរ​ទេ ប៉ុន្តែ​គេ​អាច​ធ្វើ​ការ​សន្និដ្ឋាន​ថា ពាក្យ​នេះ បាន​បន្ទុក​នូវ​ពាក្យ​សំណល់​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ពាក្យ « កន្សៃ » ( កន្សៃសារពេជ្ញ ) មហេសី​របស់​ព្រះពោធិសត្វ ។
នៅ​ក្នុង​សម័យ​មុន​អង្គរ (សតវត្ស​ទី ៧ ) មាន​ការ​ប្រើ​ពាក្យ « …» មាន​ន័យ​ថា « ស្រី » ហើយ​ពាក្យ​២ ព្យាង្គ​នេះ បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ពាក្យ​មួយ​ព្យាង្គ គឺ​ពាក្យ «….» ដែល​គេ​ប្រើប្រាស់​នៅ​សម័យ​អង្គរ​សំរាប់​សំគាល់​ក្រុម​នារី ដែល​ធ្វើ​ការ​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​ផ្សេង​ៗ ។
ពាក្យ «…» ជា​ពាក្យ​ពិបាក​រក​ប្រភព​ដើម​បន្តិច ។ មាន​ជនជាតិ មន ខ្មែរ​មួយ​ដែល​រស់​នៅ​តាម​ព្រំប្រទល់​រវាង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា និង ភូមា ហើយ​ជនជាតិ​នេះ គេ​ហៅ​ថា <> ។
នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក Java បុរាណ មាន​ការ​ប្រើ​ពាក្យ si សំរាប់​សំគាល់​បុរស​ដែល​បំពេញ​ការងារ​នៅ​តាម​ប្រាសាទ​បុរាណ ។
ជាមួយ​នឹង​ពាក្យ « …. » នេះ នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក Java ទាំង​នោះ ក៏​នៅ​មាន​ប្រើ​ពាក្យ vap ដែល​ជា​ពាក្យ​ចេញ​មក​ពី​ពាក្យ vapa \ vapa ប្រែ​មក​ថា « ឪពុក » ។ ដូច​យើង​បាន​ឃើញ​មក​ហើយ នៅ​ក្នុង​សម័យ​អង្គរ ពាក្យ vap សំគាល់​នូវ​មន្រ្តី​ធុន​មធ្យម ហើយ​ជា​អ្នក​លក់​ទិញ​ដី ឬ​ថ្វាយ​ដី ដើម្បី​សំណង់​ព្រះវិហារ ។ បញ្ហា​ចោទ​ឡើង​ថា តើ​ពាក្យ si និង vap នេះ ដែល​មាន​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក​ខ្មែរ​សម័យ​អង្គរ ជា​ពាក្យ​ដែល​ភាសា​ខ្មែរ​បាន​ខ្ចី​មក​ពី​ភាសា​ជ្វា (Java ) ឬ​យ៉ាង​ណា ឬ​មួយ​ក៏​ពាក្យ​ទាំងនេះ​ជា​ពាក្យ​ដែល​មាន​តាំង​ពី​បរម​បុរាណ មក​នៅ​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​ផង និង​ភាសា Java ផង ?
តារាង​ប្រៀបធៀប​ឋានន្តរនាម​ក្រុម CSI
សម័យ​មុន​អង្គរ សម័យ​អង្គរ
មនុស្ស​ប្រុស va, va si, si
មនុស្ស​ស្រី ku, ku ya tai, taiy
ame ame
កុមារ pau va si pau
pau ku tai pau
kon va (va ) der si
kon ku der tai
តាម​តារាង​ចាត់​ថ្នាក់​ខាង​លើ​នៃ​ស្រទាប់​សាមញ្ញ (អ្នក​បំរើ ) បើ​យោង​ទៅ​តាម​ទស្សនៈ​នៃ​ការ​សិក្សា​ភាសា​វិទ្យា និង​ប្រវត្តិវិទ្យា គេ​អាច​ធ្វើ​ការ​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា
នៅ​សម័យ​នគរ​ភ្នំ ឬ​សម័យ​មុន​អង្គរ ទោះបី​មាន​ស្រទាប់​ពួក ក្ញុំ​ដែល​ជា​អ្នក​បំរើ នៅ​តាម​វត្ត​អារាម​ក៏​ដោយ ក៏​ស្រទាប់​នៃ​សង្គម​នៅ​សម័យ​នោះ ពុំ​ទាន់​មាន​ការ​ចែក​ថ្នាក់​ជា​វណ្ណៈ​ខាង​វិជ្ជាជីវៈ​ផ្សេង​ៗ​ឡើយ ។
នៅ​ក្នុង​គ្រប់​សិលា​ចារឹក​ទាំងអស់​នា​សម័យ​នគរ​ភ្នំ ពាក្យ​សំរាប់​សំគាល់​ស្រទាប់​ជន​ជា​អ្នក​បំរើ ឬ​មួយ​ក៏​ស្រទាប់​នៃ​ពួក​ក្ញុំ គឺ​មាន​តែ​ការ​ប្រើ​ពាក្យ (va = ប្រុស ) និង​ពាក្យ ku …( = ស្រី ) តែ​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​នៅ​ក្នុង​ភាសា​សម័យ​នេះ ពាក្យ​ទាំងពីរ​នេះ ជា​ពាក្យ​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​ភាសា​ធម្មតា​សំរាប់​មនុស្ស​ប្រុស និង​ស្រី បាន​សេចក្ដី​ថា នៅ​សម័យ​នោះ​ពុំ​ទាន់​មាន​កំណ​កំណើត ឬ​ការ​ចាត់​ថ្នាក់​មនុស្ស​ជា​ប្រភេទ​ផ្សេង​ៗ នៅ​ក្នុង​ស្រទាប់​នៃ​អ្នក​បំរើ​នៅ​ឡើយ ។
នៅ​ក្នុង​សម័យ​អង្គរ តាម​តារាង​ខាង​លើ​យើង​បាន​ឃើញ​ថា ក្នុង​ស្រទាប់​សាមញ្ញជន គឺ​ជន​អ្នក​បំរើ​មាន​ការ​ប្រើប្រាស់​នូវ​ពាក្យ​ហៅ​ឈ្មោះ appellatits ច្រើន​បែប​យ៉ាង ។ គេ​ពុំ​ទាន់​ដឹង​ច្បាស់លាស់ ថា​តើ​បាន​ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​ឡើង ដើម្បិ​បញ្ជាក់​នូវ​មុខងារ​ដ៏​ប្លែក​ៗ គ្នា​ច្បាស់លាស់​នៃ​អ្នក​ទាំងនោះ ។
ក៏​ប៉ុន្តែ តើ​ជា​មុខងារ​អ្វី​ខ្លះ ?
ការ​នេះ​តំរូវ​ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ដ៏​ល្អិតល្អន់​តទៅ​ទៀត ដោយ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​សិលា​ចារឹក​ដទៃ​ទៀត ដូចជា សិលា​ចារឹក​មន ឬ​សិលា​ចារឹក​ជ្វា ជាដើម ។
តាម​ការ​ប្រើប្រាស់​ពាក្យ​ហៅ​ឈ្មោះ សំរាប់​សំគាល់​អ្នក​បំរើ​ជា​បុរស ឬ​ក៏​អ្នក​បំពេញ​ការងារ​ជា​បុរស គេ​សង្កេត​ឃើញ​ការ​ប្រើ​ពាក្យ​ច្រើន​បែប​យ៉ាង​ដែរ ប៉ុន្តែ​ឃើញ​ថា ពាក្យ​ហៅ​ឈ្មោះ si មាន​ច្រើន​ជាង​គេ បាន​សេចក្ដី​ថា ក្រុម​អ្នក​បំរើ si, si ជាមួយ​និង​ក្រុម​អ្នក​បំរើ​ជា​ស្រ្តី tai, taiy មាន​នៅ​សឹង​គ្រប់​សិលា​ចារឹក​ទាំងអស់ បាន​សេចក្ដី​ថា ពួក​នេះ​ជា​អ្នក​ប្រកប​ការងារ​នៅ​គ្រប់​ទី​កន្លែង នៅ​គ្រប់​វត្ត​អារាម តាម​ប្រាសាទ​នានា តាម​ភូមិ​ឋាន ដែល​ត្រូវ (ឬ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី ) បំរើ​ដល់​វត្ត​អារាម ។ នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក ពួក si ឬ si បំពេញ​មុខងារ​ដូច​ពួក​ជន​សាមញ្ញ​ដទៃ​ទៀត​ផង ហើយ​មាន​ឋានៈ​ជា​ឆ្មាំ​ទ្វារ ឆ្មាំ​ច្បារ ឆ្មាំ​សាលា ឆ្មាំ​មាស ឆ្មាំ​ប្រាក់ នៅ​តាម​ឃ្លាំង​នានា គឺ​ជា​មុខងារ​ដែល​មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ជា​ទី​បំផុត ។
អ្នក​បំរើ​ប្រកប​ដោយ​ពាក្យ​ហៅ​ឈ្មោះ​ថា gho បើ​យោង​ទៅ​តាម​ទំរង់​នៃ​នរនាម​ជា​ពាក្យ​សំស្រ្កឹត​របស់​អ្នក​បំរើ​ទាំងនេះ គេ​អាច​ធ្វើ​ការ​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា កំរិត​នៃ​ឋានន្តរសក្តិ​អ្នក​បំរើ …. ហាក់​ដូចជា​មាន​លក្ខណៈ​ខ្ពស់​ជាង​បណ្ដា​អ្នក​បំរើ​ដទៃ ។ នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក​ខ្លះ បុរស​បំរើ ….មាន​កូន​ស្រី​ដែល​មាន​ឋានន្តរនាម​ជា … ជា …. ហើយ​ស្រ្តី​ដែល​មាន​ឋានន្តរនាម ten រមែង​តែង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្រទាប់​នៃ​វណ្ណៈ​អនុធន ហើយ​តែង​តែ​មាន​ស្វាមី​ជា​បុរស​មាន​ឋានន្តរនាម……………។ នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក​ខ្លះ ពួក​បុរស​បំរើ …. ជា​អ្នក​មាន​ដី​ធ្លី ហើយ​មាន​សិទ្ធិ​លក់​ដី​ធ្លី​របស់​ខ្លួន​ទៀត​ផង ។
ពួក …. នៅ​ពេល​ស្លាប់ គេ​ច្រើន​មិន​រាយការណ៍​ដល់​មន្រ្តី​ដែល​គ្រប់គ្រង ។ គេ​មិន​ចាំបាច់​សុំ​មនុស្ស​មក​ជំនួស​នាទី​របស់​អ្នក​ស្លាប់​ឡើយ ។
ame សំដៅ​ដល់​អ្នក​បំបៅ អ្នក​ថែ​រក្សា​ក្មេង​តូច​ៗ ។ មក​ដល់​សម័យ​អង្គរ ពាក្យ​នេះ​ក្លាយ​ជា​ពាក្យ​គួរសម me – mer ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​គោរព​តាម​របៀប …….. matrpaksa (ខ្សែ​ស្រឡាយ​ខាង​ម្ដាយ ) ។
…………… kuya សំគាល់​ស្រ្តី​ដែល​គ្មាន​ប្ដី ។ នៅ​ក្នុង​វត្ត​ព្រហ្មញ្ញ​មាន​ស្រ្តី​ភាគ​ច្រើន​ខុស​ពី​វត្ត​របស់​ពុទ្ធសាសនា ។ វត្ត​ទាំងឡាយ​ពី​បុរាណ​មាន​សភាព​គគ្រឹក​គគ្រេង ដោយ​សារ​វត្តមាន​កម្មសិទ្ធិ​ដ៏​ច្រើន ពិសេស មាន​ក្រុម​តន្រ្តី មាន​តន្រ្តីករ អ្នក​ច្រៀង អ្នក​របាំ អ្នក​ស្មូត្រ​ស្លុតី ។ល។ នៅ​ក្នុង​នោះ ស្រ្តី​មាន​តួនាទី​សំខាន់ ទោះ​ជា​នៅ​ក្នុង​សាសនា​ព្រាហ្មណ៍ ឬ​ព្រះពុទ្ធ ស្រ្តី​ជា​ប្រភព​នៃ​ការ​រីក​ចំរើន និង​ជា​ប្រភព​នៃ​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ដល់​កិច្ចការ​ទាំងពួង ។
ក្នុង​បណ្ដា​ពាក្យ​ហៅ​ឈ្មោះ​ស្រទាប់​សាមញ្ញ ជន​សម័យ​អង្គរ គឺ​នៅ​សល់​តែ​ពាក្យ​ហៅ​ថា ji ជិ, a អា, me មេ ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ដែល​គេ​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ ។
ដោយ​យោង​ទៅ​លើ​អក្ខរាវិរុទ្ធ ពាក្យ​ហៅ​ឈ្មោះ​ទាំងនេះ​សំរាប់​កំណត់​កាល​បរិច្ឆេទ​នៃ​សិលា​ចារឹក​ខ្លះ ដែល​ត្រូវ​បាត់បង់​កាល​បរិច្ឆេទ ។ ដូច​យើង​ដឹង​ស្រាប់​ហើយ​ថា នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​អក្សរសាស្រ្ត ក៏​ដូចជា​ប្រវត្តិសាស្រ្ត ការ​កំណត់​កាល​បរិច្ឆេទ​សិលា​ចារឹក ដែល​ត្រូវ​សិក្សា​វា​មាន​សារសំខាន់​ណាស់ ។
យើង​បាន​ឃើញ​ហើយ​ថា នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក​សម័យ​មុន​អង្គរ​មួយ​ណា ដែល​មាន​អក្សរ..va អាច​ចាត់​ថា ជា​សិលា​ចារឹក​ដែល​សរសេរ​ឡើង​នៅ​សតវត្ស ទី ៦ ឬ ទី ៧ ។
ចំពោះ​សិលា​ចារឹក​ណា​ប្រើ​ពាក្យ … va ជា​សិលា​ចារឹក​ដែល​បាន​សរសេរ​ឡើង​រវាង​សតវត្ស​ទី ៦, ៧, ៨ ហើយ​ផ្ទុយ​មក​វិញ គេ​ពុំ​ដែល​ឃើញ​មាន​សិលា​ចារឹក​នា​សតវត្ស​ទី​៨ ណា​មួយ​ដែល​សរសេរ​ពាក្យ នៅ​ពី​មុខ​សំរាប់​ហៅ​ឈ្មោះ​ឡើយ ។
ចំពោះ​សិលា​ចារឹក គ្មាន​កាល​បរិច្ឆេទ នា​សម័យ​អង្គរ​វិញ សិលា​ចារឹក​ណា​ដែល​មាន​ប្រើ​អក្ខរាវិរុទ្ធ ចំពោះ​ការ​សរសេរ​ពាក្យ​អ្នក​បំរើ​ប្រុស​ដែល​គេ​ហៅ​ថា si ពាក្យ​សំរាប់​សំគាល់​អ្នក​បំរើ​ស្រី tai …អាច​ចាត់​ទុក​ជា​សិលា​ចារឹក​ដែល​ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ឡើង មុន​សិលា​ចារឹក​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​ប្រើ​ពាក្យ​ហៅ​ឈ្មោះ ដោយ​សរសេរ​តាម​អក្ខរាវិរុទ្ធ si, …ឬ​អក្ខរាវិរុទ្ធ taiy …, tai …។
ប្រភេទ​ឬ​លក្ខណៈ​នៃ​ការ​សរសេរ​អក្សរ នៃ​ការ​ប្រើប្រាស់​អក្ខរាវិរុទ្ធ​បែប​នេះ គឺ​ជា​លក្ខណៈ Paléographiques សំរាប់​ការ​កំណត់​សម័យ​កាល​របស់​អត្ថបទ​សិលា​ចារឹក​ទាំងឡាយ​ណា ដែល​បាន​បាត់បង់​នូវ​កាល​បរិច្ឆេទ​របស់​ខ្លួន ។
ដោយ​បណ្ឌិត​សាស្រ្តាចារ្យ ឡុង សៀម
សាស្រ្តាចារ្យ​អក្សរសាស្រ្ត
សាកលវិទ្យាល័យ ភ្នំពេញ
ព្រឹទ្ធ​សហការី នៃ​វិទ្យាស្ថាន​អាស៊ី​បូព៌ាសាស្រ្ត
និង​ជា​បណ្ឌិត​សភា​វិទ្យាសាស្រ្ត សហព័ន្ធរុស្សី

I.

About these ads

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s